Ukuvimbela kanye Nemithombo Yokuzibulala Ngomdlavuza
Yini wonke umuntu onomdlavuza, ikakhulukazi labo abanomdlavuza wamaphaphu, okudingeka bazi ngeengozi yokuzibulala?
Ukuzibulala Kuvame Kubantu Abantu abane-Cancer
Nakuba singavame ukuzwa ngakho, ukuzibulala ezigulini zomdlavuza kuvamile kakhulu. Futhi nakuba singalindela ukuzibulala kube yinto evamile kunomuntu okwelashwa kuye, akunjalo.
Lapho Ukuzibulala Kuvame Ukuvame Ukwelapha Iziguli?
Ukuzibulala kuvame kakhulu ezinyangeni ezintathu zokuqala emva kokuba umuntu etholakala enomdlavuza. Ngengozi enkulu ngokuphindwe kabili kweyabantu abaningi, lokhu engozini ingase ibe izikhathi ezingaba ngu-13 ingozi yokuzibulala ejwayelekile kulabo abasanda kutholakala benomdlavuza. Isifiso sokuzibulala-esine-CDC ngokuthi "ukucabanga, ukucabangela, noma ukuhlela ukuzibulala" -izingxenye ezingamaphesenti angu-6 zabantu abanomdlavuza.Kubalulekile futhi ukuphawula ukuthi ukuzibulala emdlalweni wezifo zomdlavuza ngokuvamile kwenzeka ngonyaka wokuqala emva kokuxilongwa, futhi ngisho nalapho ukwelashwa kusebenza, noma omunye usuxolelwe ngokugcwele emdlalweni wakhe. Uma kufanele ukhathazeke nini, kukhona yini ongayenza ukuze usize ukuvimbela ukuzibulala, futhi kufanele ufune nini usizo lwangempela futhi nini?
Uma wena noma othandekayo wenze umzamo wokuzibulala , shayela u-911 ngokushesha. Uma ukholwa othandekayo wenze umzamo, futhi ngenkathi elinde abaphenduli bezophuthumayo, hlangana noma yimiphi imithi ekhona. Buza othandekayo wakho nganoma yimiphi imithi ethathwe, ukusetshenziswa kotshwala, nanoma yiziphi izimo zezokwelapha ukuthi iqembu lempendulo yokuphuthumayo kufanele liyazi.
Uma nje udinga ukukhuluma nomuntu okwamanje, kodwa wena noma othandekayo wakho uphephile futhi ungazibulali, shayela i-National Suicide Prevention Hotline ngo-1-800-8255.
Uma unengqondo yokuzibulala, kubalulekile ukukhuluma nomuntu omethembayo. Ungesabi ukwamukela usizo lochwepheshe. Ukuxilongwa komdlavuza kungabonakala kunzima, kodwa abantu bayatholakala ukukusiza ngesinyathelo ngasinye.
Ungazami ukuba yiqhawe futhi wenze lokhu kuphela. Kukhona ukuthambekela 'kokuvuza' abantu abanomdlavuza ngokuba "nesibindi." Kodwa akekho omele ahlupheke ebuhlungu - kungaba ngokomzimba noma ngokomzwelo. Ngezinye izikhathi isenzo esinesibindi sifuna usizo olufanele ngobuhlungu bomzimba nangokomzwelo.
- Ubani Ongakubiza Uma Uzwa Uzibulala?
- Amathiphu ayishumi okubhekana nokucabanga okuzibulala
Ubani Osesengozini?
Ukuxilongwa komdlavuza kungabhubhisa, ngisho noma umdlavuza usencane futhi uphephe kakhulu. Ngenxa yalesi sizathu, noma ubani owanikezwa ukuxilongwa komdlavuza usengozini. Kubalulekile ukugcizelela ukuthi ingozi iphezulu kakhulu ngemva kokuxilongwa, ngaphambi kokuba ukwelashwa sekuqalile futhi lapho izimpawu zingase zibe mnene. Uma umuntu omthandayo ebonakala ezibulala, ngisho noma isizathu sibonakala singasenakuqhathaniswa nawe, sithathe ngokungathí sina. Iningi labantu abazibulala ngokwabo banesimo sengqondo sengqondo eselashwa .
Izingozi zokuzibulala kubantu abanomdlavuza zihlanganisa:
- Ubudala - Abantu abanomdlavuza oneminyaka engama-65 banamathuba amaningi okuzibulala kunabo abangaphansi kweminyaka engama-65. Amanani okuzibulala aphezulu kunawo wonke amadoda angaphezu kweminyaka engu-80. Okuhlukile ukuthi abesifazane abanomdlavuza we-ovariya basengozini kakhulu uma bekhona encane kunokudala.
- Ubulili - Abantu abanomdlavuza banamathuba amaningi okuzibulala kunabesifazane abanomdlavuza.
- Isikhathi - Unyaka wokuqala emva kokuxilongwa kuyinkinga enkulu kakhulu. Ucwaningo olunzulu eSweden lwathola ukuthi ingozi enkulu yokuzibulala yayingaphezu kuka-13 izikhathi ezingaphezu kwalabo abangenayo umdlavuza phakathi nesonto lokuqala ngemuva kokuxilongwa, behla izikhathi ezingu-3.3 ngonyaka wokuqala. Olunye ucwaningo lwamuva luye lwathola ukuthi isigamu sokuzibulala ezigulini zomdlavuza kwenzeka eminyakeni emibili yokuqala ngemva kokuxilongwa.
- Uhlobo lwe-Cancer - Ukuzibulala kuvame kakhulu kubantu abanepayipi , i- prostate , i- pancreatic , i-esophageal, isisu , ne- head and neck neck cancer (njengesifo somdlavuza we-pharyngeal (umphimbo) ne- laryngeal (ibhokisi lezwi) umdlavuza ). Ucwaningo oluthile lwathola ukuthi iziguli zesilisa ezinekhanda lomdlavuza we-pancreatic zinezinhlekelele zokuzibulala izikhathi ezingu-11 zomphakathi jikelele. Ucwaningo lwaseKorea lwathola ukuthi ukuzibulala kwabesifazane kwenzeka kakhulu kulabo abanomdlavuza wamaphaphu. Ucwaningo luka-2017 olwenziwa yi-American Thoracic Society lwathola ukuthi kuzo zonke izinhlobo zomdlavuza, labo abanomdlavuza wamaphaphu banengozi enkulu yokuzibulala. Kulolu cwaningo, ingozi yokuzibulala kuzo zonke izidakamizwa ezihlanganisiwe yayingamaphesenti angu-60 aphakeme kunalabo abangenayo umdlavuza. Phakathi kwalabo abanomdlavuza wamaphaphu, ingozi yayingama-420 amaphesenti aphezulu kunezibalo.
- Umjaho - Izinga lokuzibulala libonakala liphakeme kunabanye abamhlophe baseSpeyinese kunezinye izinhlanga.
- Ukuhlaselwa okubi kakhulu - Abantu abanomdlavuza ophethe ukuhlaselwa okuphansi (amathuba okuphila okuphansi) baningi amathuba okuzicabangela ukuzibulala kunabanye abanezigaba zangaphambili zesifo. Izifo ze-Metastatic (umdlavuza oye wanda kwezinye izifunda zomzimba) uhlotshaniswa nengozi ephakeme yokuzibulala.
- Ubuhlungu - Ubuhlungu obulawulwa ngokungenakuhambisana buhlobene nengozi ephakeme. Ngokujabulisayo, ubuhlungu obukhulu bomdlavuza bungalawulwa, futhi izikhungo eziningi zomdlavuza manje zinikeza amaqembu wokunakekela ama-palliative ukuze asize ukubhekana nezimpawu zomdlavuza kanye nezindlela zokwelapha. Funda kabanzi mayelana nokuphathwa kobuhlungu kubantu abanomdlavuza .
- Ukucindezeleka Nokukhathazeka - Kutholakala ukuthi abantu ababhekana nokucindezeleka, ukukhathazeka, noma i-posttraumatic stress syndrome ngaphezu komdlavuza banokucabanga okuzibulala kakhulu kunelabo abangakwazi ukuthola lezi zimpawu.
- Ukuhluleka Ukusebenza - Imicabango yokuzibulala yayingavamile izikhathi eziyisithupha kubantu abangakwazi ukwenza imisebenzi edingekayo ngomsebenzi wabo.
- Ukomoya - Ezifundweni ezimbalwa, abantu abathi "abanakho inkolo" babhekana nemicabango engcono kakhulu yokuzibulala kunelabo ababeya ezinkonzweni zenkolo.
- Izici zenhlalakahle - Abantu abangashadile babengase bazame ukuzibulala kunabo abashadile. Ukuzibulala kwakungenzeka nakakhulu kubantu abangenayo imfundo esikoleni esiphakeme.
Izinto Eziyingozi Zeningi
Nakuba izici eziningi ezingakhuphula ingozi yomuntu yokuzibulala ziye zabonakala, ezinye izinto ezivamile okufanele zicatshangelwe zihlanganisa:
- Umlando womndeni wokuzibulala, ukucindezeleka, noma ukugula kwengqondo
- Imizamo yokuzibulala yangaphambilini
- Ukuba necebo lokuthi bazozibulala kanjani
- Ukufinyelela kwezibhamu
- Umqondo wokuphelelwa ithemba
Okuningi mayelana nezingozi zengozi:
- Izingozi Zokuzibulala Nezibonakaliso Zesixwayiso
Kufanele Uzikhathazeke Kanjani?
Ukwazi izibalo, uma unomdlavuza umdlalo kubalulekile ukuqaphela izixwayiso zokuzibulala. Noma kunjalo lezi zibonakaliso nezimpawu zingase kube nzima ukuhumusha esimweni somdlavuza. Isibonelo, ukwehlisa izinto ezibalulekile kungaba yinkinga yokuxwayisa yokuzibulala, kodwa kungase kube yinto evamile, ngisho nesibonakaliso esinempilo sokuthi umuntu wamukela ukufa kwabo okusondelayo esimweni somdlavuza ophakeme.
Izimpawu zokuxwayisa
- Ukuba necebo mayelana nokuthi bazozibulala kanjani.
- Ukunikela izinto ezibalulekile.
- Ukuhlanganyela ekuziphatheni okuyingozi - njengokushayela ngokushesha noma ukuphuza imithi edingekayo.
- Ngokungazelelwe senza injabulo noma ezolile emva kwesikhathi sokubonakala phansi nokucindezeleka.
Themba ugulane wakho. Uma intuition yakho isusa izimpawu zokuxwayisa - ngisho noma kungekho ezinye izimpawu zokuxwayisa zikhona - lalela izwi lakho elingaphakathi futhi ufune usizo kumthande wakho.
Ukuvimbela
Ingabe kukhona ongakwenza ukuze unciphise ingozi yokuzibulala kumuntu othandekayo? Kuyiqiniso ukuthi ngezinye izikhathi abantu bayazibulala kungakhathaliseki ukuthi yini ongayenza ukuze uzame ukuyivikela. Kodwa ngezinye izikhathi kukhona izinto ongayenza ezingase zihlehlise ingozi kancane.
- Qaphela - Yazi izimpawu zokuxwayisa.
- Lalela - Vumela othandekayo wakho ukuba avele. Abantu abaningi abazama ukuzibulala banomuzwa wokuthi baphelelwe amandla. Ukukhuluma nje kungaphakamisa omunye umthwalo. Gwema ukunikeza izixazululo ezisheshayo, futhi esikhundleni salokho, lalela ukukhathazeka komuntu othandekayo.
- Ungahluleli - Ungase ungayiqondi ukuthi kungani othandekayo wakho ezwa sengathi unzima kakhulu. Inkinga yabo ingase ibonakale ingenakunqotshwa kuwe, kodwa ingase izwe ngaleyo ndlela kubo. Lalela ngokuzwelana.
- Bonisa uthando lwakho - Ngisho noma othandekayo wakho ezwa uthando lwakho, kusiza ukulizwa futhi. Enye yezinkathazo ezinkulu abantu abanomdlavuza umdlalo wokuba ngumthwalo kwabanye. Khumbuza othandekayo wakho wenjabulo abayifaka empilweni yakho, ngisho nokuthola ukuthi unomdlavuza.
- Buza - Ungase ukwesabe ukuveza imicabango yokuzibulala ngenxa yokwesaba ukuthi ingabeka umqondo ekhanda lomthandi wakho. Akulona iqiniso. Eqinisweni, ukubuza kungabhekwa njengokungabi nentshisekelo ingxenye yakho. Imibuzo emithathu ebalulekile yokubuza engase ikhombise ukuthi izinga lokuzibulala lizibandakanya: Ingabe bayazi ukuthi bazozibulala kanjani? Ingabe banezinto ezitholakalayo (isibonelo, ukuhlinzeka ngamaphilisi okulala) futhi bayazi ukuthi bazokwenza nini?
- Yabelana - Uma unenkinga, kubalulekile ukuthi ucele usizo kwabanye abathandekayo nabangani. Othandekayo wakho angakucela ukuthi ungakhulumi nabanye, kodwa lokhu akufanele ukwenze wedwa.
- Funa usizo lobuchwepheshe - Uma othandekayo wakho ezwa engathembeki mayelana nokwelashwa noma ezwa ubuhlungu, isazi sokunakekelwa nge-palliative singakwazi ukunikeza usizo. I-oncologist yabo noma udokotela oyinhloko bangakwazi ukuncoma umqondo wezifo zengqondo noma isazi sokusebenza kwengqondo ukuze basize ukuphatha ubuhlungu obungokomzwelo obuye kwaholela emicabangweni yokuzibulala.
- Qinisekisa ukuthi izikhali azifinyeleleki - Kungcono ukhiphe noma iziphi izikhali ekhaya uma kungenzeka.
- Ungabashiyi yedwa - Qinisekisa ukuthi, noma omunye umuntu omethembayo, uhlala nomuntu othandekayo ngenkathi bezwa ukuthi abanethemba noma kuze kube yizidingo ezifanele zezempilo yengqondo zingahlola omthandayo.
Kufanele Ufune Nini Usizo?
Uma othandekayo wakho enza umzamo, shayela u-911. Uma ukhathazekile futhi ufuna usizo olusheshayo, i-National Suicide Prevention Hotline yindawo enhle yokuqala.
- I-National Suicide Prevention Hotline e-inthanethi, noma shayela u-1-800-273-TALK (8255)
> Imithombo
> I-American Thoracic Society. Phakathi Konke I-Cancer, I-Cancer Imayelana Nokubeka Abagulayo Ngengozini Yokuzibulala Okukhulu Kakhulu. Ngo-Meyi 23, 2017.
> Anguiano, L. et al. Ukubuyekezwa kwezincwadi zokuzibulala ezigulini zomdlavuza. Ubunakekeli beCans . 2012. 35 (4): E14-26.
> Amasevisi Okulawula Nokuvimbela Izifo (CDC). Ukuvimbela Ukulimala Nokulawula. Kubuyekezwe 08/28/15. http://www.cdc.gov/violenceprevention/suicide/definitions.html
> Fang, F. et al. Ingozi esheshayo yokuzibulala nokufa kwengqondo ngemva kokuhlolisiswa komdlavuza wesifo sofuba: ukutadisha kwamanye amazwe e-United States. Journal of the National Cancer Institute . 2010. 102 (5): 307-14.
> Fang, F. et al. Ukuzibulala nokufa kwengqondo ngemva kokuxilongwa komdlavuza. I-New England Journal of Medicine . 2012. 366 (14): 13-8.
> Johnson, T. et al. Iwindwangu enkulu yokuzibulala kwenzeka enyangeni yokuqala yokuxilongwa: impendulo ye-oncology yomtholampilo. Psychooncology . 2012. 21 (4): 351-6.
> Kendal, WS, noWM Kendal. Izingozi Zokuqhathaniswa Neengozi Zengozi Nokuzibulala Ekufeni Abagulayo. Inkinga . 2012 Jul 1: 1-10. (I-Epub ngaphambi kokuphrinta)
> Nakash, O. et al. Umthelela womdlavuza wokuzibulala ezinhlotsheni zobuhlanga obungozi bokuzibulala. I-European Journal of Health Public . 2012 Apr 25. (Epub ngaphambi kokuphrinta)
> Nasseri, K. et al. Ukuzibulala ezigulini zomdlavuza eCalifornia, 1997-2006. I-Archives yokuCwaningo Lokuzibulala . 2012. 16 (4): 324-33.
> Ukuzibulala kanye nezici ezihambisanayo ezigulini zomdlavuza: imiphumela yocwaningo olunzulu lwamaphakathi eKorea. I-International Journal of Psychiatry in Medicine 2012. 43 (4): 381-403.
> Spencer, R. et al. Ama-correlates emitholampilo wokuzibulala ezigulini ezine-cancer ephakeme. I-American Journal ye-Geriatric Psychiatry . 2012. 20 (4): 327-36.